Ο μαγικός ρεαλισμός στη λογοτεχνία

Θα ξεκινήσω από το κοινώς αποδεκτό γεγονός ότι το βιβλίο μου «Νερό που σωπαίνει» που μόλις κυκλοφόρησε περιέχει στοιχεία μαγικού ρεαλισμού. Τι είναι όμως αυτός ο όρος; Τι περιλαμβάνει και με ποιον τρόπο τον εντάσσω στο πρώτο μου μυθιστόρημα;

Ας δούμε μερικές ερμηνείες

Τι είναι

«Ο μαγικός ρεαλισμός είναι ένα αισθητικό στιλ ή είδος, στο οποίο μαγικά (=φανταστικά) στοιχεία μπλέκονται σε μια ρεαλιστική ατμόσφαιρα για να παράσχουν στον αναγνώστη μια βαθύτερη αντίληψη της πραγματικότητας. Αυτά τα μαγικά στοιχεία εξηγούνται σαν φυσιολογικές καταστάσεις που παρουσιάζονται με ευθύ τρόπο που επιτρέπει το πραγματικό και το φανταστικό να γίνουν αποδεκτά στην ίδια ροή σκέψεων».

«Ο μαγικός ρεαλισμός αποτελεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αφηγηματική τεχνική, η οποία αναιρεί με μοναδικό τρόπο τα σύνορα μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας και χαρακτηρίζεται από μια ισότιμη αποδοχή του καθημερινού και του απίθανου, του συνηθισμένου και του εκπληκτικού.»

Αντιπροσωπευτικά βιβλία ξένης λογοτεχνίας

• Το σπίτι των πνευμάτων, Ιζαμπέλ Αλιέντε.

• 100 χρόνια μοναξιάς, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες

• Σαν νερό για ζεστή σοκολάτα, Λάουρα Εσκιβέλ

Αντιπροσωπευτικά βιβλία ελληνικής λογοτεχνίας

• Και με το φως του λύκου επανέρχονται, Ζυράννα Ζατέλη

• Ο θείος Τάκης, Γιάννης Ξανθούλης

• Αστραδενή, Ευγενία Φακίνου

Ο μαγικός ρεαλισμός στο δικό μου βιβλίο

Στο μυθιστόρημά μου «Νερό που σωπαίνει», αυτό το είδος εκφράζεται μέσα από την κεντρική ηρωίδα, την Αθανασία. Η Αθανασία έχει μια παράξενη σχέση με το νερό. Παιδί ακόμα, ανακαλύπτει ότι τα συναισθήματά της περνούν με έναν τρόπο στο νερό, «κάνοντας τις κατσαρόλες να βράζουν όταν θυμώνει και τα ποτήρια να σπάνε στο τρανταχτό της γέλιο». Στην ελληνική πραγματικότητα όμως της δεκαετίας του ’50, αυτό το χαρακτηριστικό πρέπει να αποσιωπηθεί. Δεν γίνεται αποδεκτό στην καθημερινότητα, όπως βλέπουμε να συμβαίνει στο Σπίτι των Πνευμάτων, της Ιζαμπέλ Αλιέντε. Εκεί η Κλάρα μετακινεί αντικείμενα, προβλέπει το μέλλον. Μαντεύει θανάτους και χωρισμούς και κάνει τα πλήκτρα στο πιάνο να παίζουν ενώ το καπάκι είναι κλειστό.

Στα Λουτρά, όπου εκτυλίσσεται η αρχή της ιστορίας μου, η Αθανασία πρέπει να αποκρύψει αυτό της το χάρισμα. Διαφορετικά εκείνη κι η οικογένειά της θα στιγματιστούν ανεπανόρθωτα.

Τι συμβαίνει όμως όταν αναγκαζόμαστε να «θάψουμε» την αλήθεια μας; Ποιο είναι το κόστος όταν αυτή αποκαλυφθεί; Θα κληροδοτήσει αυτό το χάρισμα στις κόρες της και με ποιον τρόπο;

Εγώ λοιπόν δεν δημιουργώ έναν φανταστικό κόσμο, αλλά εντάσσω ένα ανεξήγητο στοιχείο μέσα στον πραγματικό. Κατά έναν τρόπο, χρησιμοποιώ αυτό το εύρημα για να ρίξω φως στη συναισθηματική κατάσταση της ηρωίδας μου, αλλά και για να δείξω εάν και κατά πόσο οι σιωπές, τα τραύματα κληροδοτούνται στις επόμενες γενιές. Κι αν ναι, με ποιες συνέπειες;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που διατρέχουν το βιβλίο.

Ο μαγικός ρεαλισμός για εμένα συμβολίζει τη συγγραφική ελευθερία. Εγώ τη χρησιμοποιήσα μάλλον με μέτρο, περισσότερο για να «δείξω» και να δημιουργήσω μια διαφορετική ατμόσφαιρα στον αναγνώστη. Μου προσέφερε έναν τρόπο να φωτίσω πλευρές μιας αθέατης, αλλά υπαρκτής πραγματικότητας.

Αυτήν της ψυχής των ανθρώπων.

Εσύ τι γνώμη έχεις για τον μαγικό ρεαλισμό; Θα χαρώ να σε ακούσω παρακάτω!

Πηγές

https://www.hartismag.gr/hartis-4/afierwma/to-paramyoi-to-oneiro-kai-o-magikos-realismos#

https://www.openarchives.gr/aggregator-openarchives/edm/rep_ihu/000180-123456789_39356